Οι Οικισμοί της Λέρου

Αγ. Μαρίνα – Πλάτανος

Το δεύτερο μεγάλο λιμάνι της Λέρου είναι η Αγ. Μαρίνα. Μικρός παραλιακός οικισμός επεκτάθηκε με τον χρόνο και ενώθηκε με τον Πλάτανο, την αρχαιότερη συνοικία και πρωτεύουσα του νησιού. Είναι το διοικητικό και εμπορικό κέντρο του νησιού. Από μακριά δείχνει μια μικρή πόλη που εκτείνεται αμφιθεατρικά ανάμεσα σε δυό βουνοπλαγιές, με άσπρα σπίτια που απλώνονται από την παραλία μέχρι τους πρόποδες του Κάστρου. Όσο πλησιάζει όμως ο επισκέπτης η πόλη του ξεδιπλώνει ένα ένα τα θέλγητρά της.

Στον Πλάτανο διατηρούνται πολλά παραδοσιακά δίπατα σπίτια, κι ανάμεσά τους πολλά αρχοντικά, πυκνοδομημένα έτσι που δημιουργούν στενά γραφικά σοκάκια και προκαλούν τον επισκέπτη να τα διαβεί. Να συναντήσει την νοσταλγική ατμόσφαιρα της παλιάς πόλης, το Αυλάκι με τις βρύσες από το καθάριο νερό της πηγής του Παλιασκλούπη (Παλαιός Ασκληπιός) ή τον παλίο ανεμόμυλο. Η Δημαρχία στεγάζεται σε δύο νεοκλασσικά κτίρια και δίπλα της ένας γνήσιος παραδοσιακός καφενές, η «Λεριακή Λέσχη», από τους λίγους που έχουν διασωθεί σήμερα.

Αγία Μαρίνα και Πλάτανος, άρρηκτα συνδεδεμένες συνοικίες πιά, διαθέτουν τη μεγαλύτερη αγορά του νησιού. Μια όμορφη μικρή φιλόξενη πόλη, που έχει πολλά να σας προσφέρει, από σύγχρονα καταστήματα για κάθε σας αγορά μέχρι την μαγευτική θέα της από το περίφημο Κάστρο της Παναγιάς. Χτισμένο στην κορυφή του λόφου Απιτύκι, δεσπόζει πάνω από την Αγ. Μαρίνα ελέγχοντας όλη την γύρω περιοχή με πανοραμική θέα στο απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου, από την Πάτμο ώς την Κάλυμνο και πέρα ως τις ακτές της Ιωνίας.

Παντέλι

Ένας μικρός γραφικός όρμος και ψαροχώρι με γνήσιο νησιώτικο χαρακτήρα στα ανατολικά του νησιού, κάτω από τον Πλάτανο. Με τη συνεχή επέκτασή του τείνει να ενωθεί μαζί του. Τα περισσότερα σπίτια είναι παραδοσιακά νησιώτικα. Τα καΐκια και οι βάρκες των ψαράδων συμπληρώνουν την ειδυλλιακή εικόνα με φόντο το γαλάζιο της καθάριας θάλασσας. Το Παντέλι σήμερα έχει εξελιχθεί σε ένα κοσμοπολίτικο κέντρο με τα γιοτ και τις θαλαμηγούς που δένουν στην προβλήτα δίπλα στα ψαροκάϊκα, με τα εστιατόρια, τα bar και την έντονη νυχτερινή ζωή.

Λακκί

Τέσσερα μόλις χιλιόμετρα νοτιοδυτικά από τον Πλάτανο βρίσκεται το Λακκί, το πρώτο λιμάνι της Λέρου. Κλειστό και ασφαλές, είναι το μεγαλύτερο φυσικό λιμάνι της Μεσογείου, με σύγχρονες λιμενικές εγκαταστάσεις και με μονάδα εξυπηρέτησης σκαφών αναψυχής.

Το Λακκί έχει αρχιτεκτονικό χαρακτήρα εντελώς ξεχωριστό από το υπόλοιπο νησί, αλλά ασυνήθιστο και εντυπωσιακό. Με τα επιβλητικά του κτίρια, παραταγμένα στην παραλία και χτισμένα με μια ιδιόμορφη αρχιτεκτονική, μοναδική στο είδος της. Με φαρδείς δρόμους, δεντροστοιχίες και πάρκα, όλα σχεδιασμένα και υλοποιημένα από τους Ιταλούς κατακτητές στον Μεσοπόλεμο. Οι Λέριοι διατήρησαν τα ιστορικά αυτά κτίρια, που σήμερα θεωρούνται ως μοναδικά αρχιτεκτονικά αριστουργήματα των αρχών του 20ου αιώνα σε όλη την Ευρώπη και συγκετρώνουν το ενδιαφέρων όλων των επισκεπτών του νησιού. Λίγο πιο έξω βρίσκεται ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου. Στέκεται εκεί από το 1000 μ.Χ. και είναι μια από τις πιο αξιόλογες εκκλησίες, με υπέροχα ψηφιδωτά του 11ου αιώνος.

Το Λακκί είναι σήμερα ιδιαίτερα αναπτυγμένο τουριστικά, με μια σύγχρονη αγορά, ξενοδοχειακές μονάδες, εστιατόρια, cafe και κέντρα διασκεδάσεως. Έχει όμορφες παραλίες το Κουλούκι και την Μερικιά.

Γούρνα

Στα ανατολικά του νησιού απλώνεται ένας άλλος ανοικτός όρμος της Λέρου, η Γούρνα, με πρασινόμαυρη αμμουδιά και ρηχή νερά σε μεγάλη απόσταση μέσα στη θάλασσα. Εξοχικές ταβέρνες, όμορφα σπίτια, περιβόλια και φυτείες με εσπεριδοειδή συμπληρώνουν το τοπίο.

Ξηρόκαμπος

Ένας μικρός οικισμός, παλιό παραθαλάσσιο χωριουδάκι βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο της Λέρου, μόλις 7 χλμ, από την Αγ. Μαρίνα. Μπροστά του ανοίγεται ο κόλπος του Ξηροκάμπου με τις μικρές νησίδες, τα Γλαρονήσια, να προστατεύουν την είσοδό του κι απένατνι σε μικρή απόσταση ενός ναυτικού μιλίου βρίσκεται η Κάλυμνος. Τα σπίτια του Ξηροκάμπου απλώνονται σε μια μικρή κοιλάδα, φυτεμένη με ελιές, εσπεριδοειδή, κυπαρίσσια, αμυγδαλιές και πολλά λουλούδια. Στο βάθος το τοπίο γίνεται ανηφορικό και στην κορυφή του λόφου σε ύψος 70 μ. βρίσκεται το Παλαιόκαστρο ή το Κάστρο των Λεπίδων, αρχαιότερο από το Κάστρο της Παναγιάς στην Αγία Μαρίνα. Είναι χτισμένο πάνω στα θεμέλια αρχαίας ακρόπολης, που χρονολογείται από το 2500 π.Χ. Στην πρωτοχριστιανική περίοδο χτίστηκε μεγάλη βασιλική εκκλησία ενώ σήμερα στον ίδιο χώρο υπάρχει το κατάλευκο εκκλησάκι της Παναγιάς. Ο Ξηρόκαμπος διαθέτει ξενοδοχειακές μονάδες, ενοικιαζόμενα δωμάτια και κάμπινγκ καθώς επίσης εστιατόρια, ταβέρνες και κέντρα διασκέδασης. Στην αμμουδερή παραλία του Ξηροκάμπου που σκιάζεται από αρμυρίκια, ο επισκέπτης θα απολαύσει το κολύμπι σε πεντακάθαρα νερά. Για τους τολμηρούς υπάρχει η δυνατότητα ελεύθερης κατάδυσης ή με φιάλες. Εδώ λειτουργεί και σχολή εκπαίδευσης αυτοδυτών.

Κριθώνι

Το Κριθώνι βρίσκεται ανάμεσα στην Αγ. Μαρίνα και τα Άλιντα, και απλώνεται από τη θάλασσα ως ψηλά στο λόφο. Καταπράσινο, με όμορφα σπίτια, πολλά εκκλησάκια, παλιές Λέρικες κατοικίες, πολυτελή ξενοδοχεία, πανσιόν, ενοικιαζόμενα δωμάτια, κέντρα διασκέδασης, εστιατόρια και πισίνες. Το «Πατριαρχείο», ένα παλιό νεοκλασσικό αρχοντικό, έχει στην αυλή του τη μικρή εκκλησία του Αγίου Σωφρονίου. Εδώ φιλοξενούνταν κατά καιρούς ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Σωφρόνιος, που αγάπησε και βοήθησε στην ανάπτυξη της Λέρου.

Βρομόλιθος

Δίπλα στο Παντέλι, ένας ανοιχτός όρμος, ο Βρομόλιθος με μεγάλη αμμουδερή και σε μερικά σημεία βοτσαλωτή παραλία. Μικρά, φιλόξενα ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, πανσιόν, ψαροταβέρνες με εκλεκτούς μεζέδες δίπλα στη θάλασσα, εξυπηρετούν τους καλοκαιρινούς επισκέπτες.